Pytanie za sto punktów. Co robi dzisiejsza (zła, niedobra, rozpuszczona i leniwa) młodzież po lekcjach? Pije biedronkowe piwo pod blokiem, pali podkradzione rodzicom papierosy, bluźni, bije i każdego dnia stacza się tylko niżej i niżej? Pewnie tak, o tym właśnie pisze Dorota Masłowska. Ale jest też druga strona medalu.

Mam siedemnaście lat. Co miesiąc spotykam się ze znajomymi w miejskiej bibliotece, żeby porozmawiać o ostatnio przeczytanej książce. Dla jasności- nikt nam za to nie płaci. Spotkania, o których mówię, to projekt o nazwie DKK ( Dyskusyjny Klub Książki), o którym postaram się niedługo napisać. Na razie wyjaśnię tylko, że dostajemy raz w miesiącu książkę z listy, którą wcześniej sporządziliśmy. W klubie jest około 10 osób, chociaż na spotkaniach pojawia się ich znacznie więcej. Siedząc przy herbacie wymieniamy się spostrzeżeniami, kłócimy, śmiejemy, piszemy recenzje i wiele się od siebie uczymy.

Ostatnią omówioną pozycją jest „Paw królowej”, młodej, ale już docenionej pisarki Doroty Masłowskiej. Gdybym zobaczyła tą książkę na półce, prawdopodobnie sięgnęłabym po nią, tylko ze względu na okładkę, wyróżniający się format i ilustracje. Jestem jednak pewna, że po przeczytaniu pierwszego zdania, które zajmuje zresztą cały akapit, odłożyłabym ją z powrotem. I tu proszę państwa popełniłabym wielki błąd. Oczywiście dojście do takiego wniosku zajęło mi trochę czasu, ale to jest właśnie magia literatury.

Słowem wprowadzenia książka opowiada o środowisku warszawskich blokersów, ale także o zwykłych ludziach, którzy w tym środowisku muszą się jakoś odnaleźć. Myślę, że postacie takie jak brzydka i nieszczęśliwa Patrycja Pitz możemy łatwo przenieść na nasze otoczenie i nadając im inne imiona przeczytać opowieść o naszych sąsiadach, a co gorsza nawet o sobie.
„Paw królowej” to nie jest łatwa lektura. Wymaga czasu na wbicie się w specyficzny rytm opowiadania, ciężko przeczytać ją bez rapowania, co na początku wydaje się śmieszne, szczególnie dla osób, które patrzą na ciebie z boku. Zdania w utworze są bardzo długie, co utrudniało mi początkowo zrozumienie tekstu, ponieważ, kiedy przez chwilę pomyślałam o czymś innym, gubiłam sens historii.

Sama opowieść to jednak oddzielna sprawa, jej nie będę się czepiać. Chciałabym natomiast poruszyć kwestię języka. Ja, siedemnastolatka z obskurnego osiedla, na którym przekleństwa słychać częściej niż „dzień dobry” byłam zszokowana czytając niektóre słowa. Szczerze mówiąc, teksty w stylu „penis, penis, cycki i pochwa, chciałaby sobie ona dać zrobić żaluzje w oczach”, początkowo wydawały mi się porostu prowokacją i robieniem sztuki z niczego. Dopiero moja determinacja, żeby przeczytać całą książkę, pozwoliła mi zrozumieć, że dałam się nabrać. Że to nie Masłowska jest głupia, bo tak napisała, tylko to ja. Ja dałam się złapać w sieć, którą stworzyła autorka. MC Dorota, jak sama siebie nazywa, wyśmiewa w swojej książce wszystko. Ludzi, politykę, mentalność, język, którym posługują się jej papierowe postacie i samą siebie. I właśnie do tego punktu trzeba dotrzeć, aby jasno zobaczyć, że ta młoda pisarka obśmiewa Polskę i nas samych. Dorota Masłowska kpi nawet z własnej książki, pisząc: „należy tłumaczeniu tej książki na inne języki zapobiec, ponieważ postawy bohaterów zdradzają niski moralny poziom, co w złym świetle na Zachodzie stawia Polskę i powszechnie kultywowane tu wartości".

„Paw królowej” pokazał mi jak ciekawie można się posługiwać polszczyzną. Najpierw oburzałam się, wiedząc, że nagrodę Nike, którą zdobył wcześniej Czesław Miłosz, dostaje dwudziestokilkulatka pisząca coś, co każdy mógłby napisać. Teraz wiem, że wcale nie byłoby mi tak łatwo. W końcu częstochowskie rymy, których używa Masłowska każdy potrafi ułożyć. Każdy zna też liczne bluźnierstwa. Umiemy pisać długie zdania. Sztuką jest jednak tak wykorzystać te elementy, żeby wyśmiać a samemu nie stać się śmiesznym.

Masłowska zaskoczyła mnie. Po „Wojnie polsko- ruskiej” nie miała wyboru. W końcu czytelnicy zastanawiali się, co też ona nowego wymyśli. Radzę jednak nie sugerować się wrażeniami po pierwszej książce, bo mimo że język i styl pisania pozostały podobne, to widać, że autorka dorosła. Pisze już bardziej świadomie, wie jak zadziałać na czytelnika, jak nim manipulować. Jestem tego najlepszym przykładem.

Chwalę „Pawia”, ale tak naprawdę to nie jestem do końca jego zwolenniczką. Autorka otrzymała za tą książkę bardzo znaczącą nagrodę literacką- Nike. Mimo że zauważam pomysł i oryginalność, napełnia mnie przerażeniem myśl, że w polskiej literaturze forma zaczyna brać górę nad treścią. Dorota Masłowska co prawda świadomie wykorzystała taki język i wprowadziła podział czytelników. Jedni przeczytają „Pawia królowej” powierzchownie i wyniosą z tego zwykłe opowiadanie, które spodoba im się, albo i nie.

Drudzy natomiast zajrzą głębiej. Dostrzegą zamiar autorki i już nie będą mieli wyboru- fajne, czy nie. Przeczytają, bowiem bezkompromisowy, prześmiewczy opis siebie samych i swojego kraju. Z tą szczerą prawdą nie da się walczyć, można ją tylko przyjąć do wiadomości. Mogę wam więc powiedzieć przeczytajcie „Pawia królowej”, żeby się sprawdzić. Żeby zobaczyć ile macie dystansu do otaczającego was świata, czyli na której stronie dostrzeżecie ironię. Ja niestety nie wypadłam najlepiej i naprawdę wstyd mi za te „oburzające” 30 pierwszych stron.