Od paru lat zastanawiamy się w gronie rodzinnym i znajomych w jaki sposób przeobraziły się nasze rodziny i jaki to ma wpływ na naszą przyszłość jako społeczeństwa.

Chyba wszyscy stykaliśmy się z różnymi teoriami dotyczącymi wychowania i stosunku rodziców/opiekunów do dzieci – od bezstresowego do autorytarnego ocierającego się o tyranię. 

W tygodniku Forum 22/2008 natrafiłam na wywiad z francuskim pediatrą i psychologiem dziecięcym Aldo Naouri. Tezy jakie stawia w oparciu o 40-letnie doświadczenie zawodowe są wstrząsające i (sama bym siebie o to nie podejrzewała, a jednak) bliskie moim.

Aldo Naouri uważa, że znacznie poprawiło się zdrowie fizyczne dzieci, ale w ciągu ostatnich 10-15 lat przejawiają one nieznane kiedyś (sic!) zaburzenia zachowania i rozwoju. A są to: trudności w relacjach z ludźmi, problemy szkolne, opóźnienia w opanowaniu języka (ojczystego!) i hiperaktywność. 

Na dowód autor podaje rozwój specjalności lekarskich w kierunku poprawy psychomotoryki (w tym pisania) oraz logopedii. Hm.

Kolejna teza dotyczy tego, że w tle niedoboru wychowania jest powszechność antykoncepcji od początku lat 70-tych. Fakt chcenia – bądź nie – dzieci jest efektem przejścia od społeczeństwa ogólnego niedostatku i postawy pogodzenia „Nie możesz mieć wszystkiego” do społeczeństwa konsumpcyjnego i postawy roszczeniowej „Możesz wszystko i masz do tego PRAWO”. 

Czyli co, społeczeństwa zamożne mają dzieci (generalizując) dla zaspokojenia jednej ze swoich potrzeb, a następnie wynoszą je (dzieci) na piedestał czyniąc beneficjentami własnych majątków. Dotyczy to jednak w większości tzw. nowozamożnych. 

Zamożni „z dziada pradziada” lub biedni - zachowują zasady hierarchii. Znamienne.

Otóż to, u podnóża zdrowych relacji w rodzinie, a w konsekwencji w społeczeństwie jest hierarchia. Autorytet nie ma się jednak opierać na wybuchach złości, klapsach, wymierzaniu policzka, ale na uświadomieniu istnienia jasnych podziałów hierarchicznych w rodzinie. Zatem nie ma miejsca na negocjacje rodzic-dziecko, gdyż negocjujemy tylko z osobą na płaszczyźnie równy z równym. Zgadzam się. W rodzinie nie ma miejsca na demokrację.

Czy oznacza to brak szacunku do dziecka? Ależ skąd! „Kocham Cię, szanuję i jestem za Ciebie odpowiedzialna. Zaufaj mi, ale nie wszystko czego chcesz jest dla Ciebie dobre”. Zaraz pojawią się głosy „Hola hola, ale czy aby na pewno wiesz co jest dobre dla Twojego dziecka? Nie możesz narzucać mu swojej woli. Pozwól mu popełnić jego własne błędy”. 

Nie, nie wiem co jest najlepsze dla mojego dziecka, ale póki co nie pozwolę na podważenie mojej pozycji jako rodzica. Nie odbierzecie mi mojej pewności siebie. Moje dziecko musi wiedzieć kto jest „kierownikiem wycieczki” - póki co.

My, rodzice, skazani jesteśmy teraz na permanentną edukację psycho-pedagogiczną. Dowiadujemy się, że przede wszystkim powinniśmy naszym dzieciom ograniczyć stresy i urazy. Pracujemy długo zawodowo, edukujemy dzieci zapisując na sanskryt, etruski, taniec marynarski, naukę jazdy na nosorożcu czy inne modne akurat zajęcia. W ciągu półtorej godziny po przyjściu z pracy próbujemy nadrobić wychowanie. 

Jesteśmy poddawani presji – matki mają być efektowne i efektywne, wykształcone, pracowite, dobrze zarabiające, gospodarne, opalone, szczupłe, itp. Na zewnątrz naszą wizytówką jest dziecko. Gdzie w tym ojciec? Też zapracowany, pod presją zarobku, bez którego etruskiego nie budiet? 

Na podstawie własnej rodziny mogę ze wstydem przyznać, że to my - kobiety  ograniczamy ojcom dostęp do dzieci uważając, że nikt jak my nie wypełni wzorowo swojej funkcji. Błąd! Wiele lat temu czytałam opracowanie naukowe porównujące samotne rodzicielstwo matek i ojców. Najmniej deficytów i patologii wykazywały dzieci wychowane tylko przez ojców, cóż... 

Wniosek: tata musi mieć jak najwięcej do powiedzenia w wychowaniu, gdyż dla dziecka ze względów biologicznych jest kimś, hm...obcym. Więź wytworzy przez obecność, decyzje i wyznaczanie granic.

Sytuacja w rodzinie wygląda przedziwnie. Z jednej strony uczymy się jak wychować dziecko bez wywołania u niego urazów (bo tak trzeba) i staramy sie zatrzymać je przy sobie jak najdłużej. Z drugiej ubieramy je w „dorosłe” ciuszki od niemowlęctwa, kupujemy komórki, quady i skutery do końca podstawówki. Błędne koło. Dziecko, które uzyskuje te same przywileje co dorośli, uznaje, że nie ma sie czego od swoich rodziców nauczyć, gdyż „wie lepiej”. Nie ma również pragnienia rozwoju, bo już ma to co dorośli – podane przez nich samych.

Mieszkam niedaleko szkoły, moimi sąsiadami są nauczyciele. Ponieważ jestem w przededniu posłania dziecka do zerówki, rozmiawiamy częsciej - gdzieś między warzywniakiem a piaskownicą. Słyszę, że celem dzisiejszego szkolnictwa obowiązkowego jest odciążenie dzieci od najmniejszego wysiłku intelektualnego i fizycznego (pisanie, prace ręczne). Efekt: wprowadzenie powszechnie ćwiczeń i klasówek w formie testów powoduje analfabetyzm. Brak umiejętności pisania wynika z nikłego kontaktu długopisu/pióra/ołówka z kartką. Dzieci nawet nie usiłują zrozumieć tekstu poleceń, zaznaczają odpowiednia kratkę, lub wpisują jedną literę. A nuż...Dyskusje rodziców z nauczycielami „że za dużo, że w ogóle zadane” na porządku dziennym. Przy wsparciu kierownictwa szkół, które trzyma stronę dziecka...

A przecież to będą nasi lekarze, prawnicy, policjanci (agenci ABW), nauczyciele, dziennikarze, (o matko) politycy...

Jak wygląda nasze społeczeństwo dzisiaj, jakie utrzymujemy ze sobą relacje, czy chętnie zakładamy rodziny, czy rodzimy dzieci, czy podejmujemy się działań, które nie przyniosą nam wymiernej korzyści, czy jesteśmy odpowiedzialni za siebie nawzajem, za swoje czyny? Pytania mogę mnożyć, ale wiem, że mogę tylko zacząć od siebie aby odpowiedzi były pozytywne. I tylko w oparciu o  własny przykład zechcę wymagać tego od innych.

My, rodzice jesteśmy skazani na to, aby być kochanymi i nienawidzeni przez swoje dzieci, kiedy je karzemy albo zabraniamy. Nie da się uniknąć ani jednego, ani drugiego. Lepiej abyśmy sobie to jak najwcześniej uświadomili. I nie poddawali modzie wychowania, ale działali instynktownie, intuicyjnie, bez przemocy, mądrze, z miłością,  mysląc egoistycznie o własnej przyszłości ...

Oto w skrócie wskazówki doktora Aldo Naouri: 

CZEGO NIE NALEŻY ROBIĆ Z NIEMOWLĘCIEM:
Karmienie na żądanie
po 3 miesiącu zastąpić karmieniem o regularnych porach z dokładnością do kwadransa.

Prezent z okazji narodzin braciszka/siostrzyczki
dziecko domysla się, że je przekupujemy, gdyż narodziny mogą przysporzyć mu cierpień, i jest to furtką dla zazdrości.

Wieczna przytulanka
o ile niemowlę potrzebuje nieustannie bliskości, o tyle po ukończeniu przez dziecko 2 lat kontakt należy ograniczyć.

Mówienie do niemowlęcia
bez przerwy, komentowanie czynności, potok słów. Tylko wtedy, gdy mamy coś konkretnego do powiedzenia.

Karmienie za wszelka cenę
lepiej pozbawić dziecko posiłku, niż pozwolić na histerię. Bez używania przemocy.

Rytualizacja zasypiania
mycie, piżamka, lampka, bajka, tuli tuli, wyciszanie przed snem czyni z dzieci obsesjonatów, gdyż uczą, że jest się czego bać! Lepiej zostawić dziecko same w pokoju, aby samo dysponowało czasem przed snem, bez przychodzenia do salonu.

CZEGO NIE NALEŻY ROBIC ZE SWOIM DZIECKIEM
Wyjaśnianie poleceń
gdyż uzasadnione nie jest już rozkazem.Można udzielić wyjaśnienia po wykonaniu polecenia.

Targowanie się
„Jeśli zrobisz to, dostaniesz w nagrode tamto”
Zachęcamy dziecko do stałych pertraktacji, i pokazujemy, że nie czujemy sie w prawie.

Poranne pieszczoty w łóżku rodziców
Psycholodzy jednomyslnie tego zabraniają w sytuacji, gdy nie jesteśmy ubrani.

Bicie dziecka, które bije
Bije dziecko nieśmiałe, próbujące wejść w kontakt z innym w ten sposób. Trzeba dziecku wyjaśnić, że dobrze robi starając się zaprzyjaźnić, ale źle się do tego zabiera. Skoryguje swoje postępowanie. Nie wolno również np. ugryźć dziecka, aby mu pokazać, jak to jest.

Sakralizacja pierwszego dnia w szkole
Poranek taki sam jak inne, wystarczy zapytać wieczorem jak minął dzień. Nasz niepokój może udzielic się dziecku. Proste.

Złe oceny
Przynajmniej skomentować, ale nie bagatelizować. Kary można wyznaczyć tylko w sytuacji, gdy nie podejmuje żadnego wysiłku.

Przyznawanie dziecku racji wbrew nauczycielowi
Nauczyciele są po to, żeby nauczyć, a dzieci, aby być nauczone. Nie należy podważać hierarchii pod pretekstem, że nauczyciel jest zbyt surowy i za dużo zadaje. W przeciwnym razie nie przygotujemy dziecka do realiów świata pracy.

Ingerowanie w konflikty między rodzeństwem
Nie należy rozstrzygać kłótni np. o zabawki, gdyż są one twórcze (!). Dziecko zyskuje świadomośc swego otoczenia, miejsca, jakie w nim zajmuje, uczy się tworzyć związki. Interweniowac tylko wtedy, gdy kłótnia staje się nie do zniesienia. Z czysto egoistycznych pobudek (ma być cicho) należy ukarać je wszystkie.

Urodziny z całą klasą
Lepsza mała impreza w gronie 3-4 niz feta przypominająca wesele, bo rodzice chcą się zaprezentować przed sobą nawzajem. Na bardzo dużym przyjęciu dziecko jest w centrum uwagi i ma poczucie wszechmocy, ale jakże trudne to do utrzymania na codzień.

CZEGO NIE NALEŻY ROBIĆ ZE SWOIM PRZEDNASTOLATKIEM
Podjadanie
Wiadomo, że dziecko spala więcej energii i musi jeść więcej, ale trzeba je przeszkolić w podjadaniu i nie kupować przekąsek. Wymaga to od rodziców konsekwecji, tzn. nie ma sensu zabraniać, gdy się samemu podjada, ot.

Posiłek na kolanie
Niezależnie od wieku. Brak posiłku w gronie rodzinnym to brak jednego punktu orientacyjnego w rodzinie. A jest to kolejna okazja do dialogu. Nie rezygnujmy z niej.

Zakup telefonu komórkowego
Niczemu nie służy przed okresem dorastania. Wychowywać nie znaczy przekupywać.

Swobodny dostęp do telewizora czy komputera
Potrzebne są reguły i pilnowanie czasu. Ale nie zapominajmy, że to rozrywka do której dziecko ma prawo po wykonaniu obowiązków.

Rozmowa o seksie
Do przednastolatka, który pyta o radę jedyną dobrą odpowiedzią jest: „Porozmawiaj o tym z koleżanką albo kolegą”. Nie ma mowy o tym, aby stać się powiernikiem miłości dla swojego dziecka, ani ono nie może być powiernikiem swoich rodziców. Wskazana jest jak najszczelniejsza bariera, inaczej będziemy w łóżku naszego dziecka, gdy będzie przeżywać swój pierwszy raz...

Późne powroty do domu
Tylko o określonej porze, bez negocjacji. Trzymanie na wodzy uspokaja(!).

Artykuł pisany w niedzielę, w drodze na plażę i z powrotem w tradycyjny sposób, długopisem na kartce;)