Lubię powieści Olgi Tokarczuk, autorki książki o tajemniczym tytule "Bieguni". Ogromne wrażenie zrobił na mnie "Prawiek i inne czasy", choć mówią, że to podróbka Marqueza, podobał mi się "Dom dzienny i dom nocny", i "Podróż ludzi księgi". Proza Tokarczuk wpisuje się w mój gust, bo kiedy chcę się tak pouwznioślać, to sięgam po jej twórczość i to uwznioślenie się dzieje. Autorka potrafi takim zwykłym czynnościom nadać nadrzędny sens, a przecież ludzie czasem poszukują sublimacji.

Na tę książkę kazała czekać długo, bo aż 3 lata, ale mogę powiedzieć w swoim imieniu, że choć książka była długo wyczekiwana, to niestety rozczarowała mnie.

Nie przeszkadza mi fakt, że książka nie ma fabuły, jednego bohatera, do którego można się przywiązać. Bo czytałam wiele opowiadań O. Tokarczuk, w których ciągle przecież zmienia się świat przedstawiony, a była to lektura wciągająca.

W "Biegunach" mamy do czynienia z odrębnymi historiami, które są nagle urywane, powraca do nich narrator w momentach niespodziewanych. To jakby z kimś się zaprzyjaźnić i nagle go stracić. Czyli trochę niefajnie.
Mamy tu historię małżeństwa na wakacjach w Chorwacji, kiedy żona z synkiem nagle gdzieś znika w tajemniczych okolicznościach, mamy rosyjską matkę Rosjankę, która umęczona codziennością, teściową, mężem, chorym dzieckiem wybiera życie kloszardki w metrze, mamy historie XVIII wiecznych anatomów i wiele innych.
W związku z tym można tę książkę czytać miesiącami bez wrażenia, że coś umknęło, bo nie ma w niej ciągłości. To może przeszkadzać, ale może być też atutem, bo ludzie czasem lubią takie zaskoczenia. Ja np. niekoniecznie.

Ostatecznie czytając tę książkę, męczyłam się. Co się zapaliłam do opowiadania, to nagle płomień tego zainteresowania był przydeptywany przez zgoła inną historię i przyznam, ciężko mi było się skupić na wymowie całości.

Przeszkadzało mi też to, że narratorka relacjonując jakieś zdarzenia strasznie się wymądrza. Miałam wrażenie jakby chciała założyć bloga pt. Znam prawdę. Taka zawsze wygadana prymuska, która na wszystko ma odpowiedź. Nie pozostawiała żadnych wątpliwości. Sprytnie to zresztą robiła, bo nie nachalnie, ale kiedy brnęłam w te słowa, to nagle zaczęłam odczuwać coś na kształt irytacji. Za duża dawka popisu erudycyjnego, przekombinowane.

Ale motyw przewodni książka ma interesujący. Jest nim podróż.
Autorka mówiła w jakimś wywiadzie, że chciała się przyjrzeć temu, co to znaczy podróżować, poruszać się, przemieszczać, jaki to ma sens. "Bieguni" to monografia niepokoju podróżnego. Zdaniem autorki turystyka stała się współczesnym sposobem atawistycznego nomadycznego popędu, dlatego osią konstrukcyjną powieści nie są bohaterowie, fabuła, tylko fenomen podróży.

Tytuł książki Bieguni nawiązuje do nazwy rosyjskiej sekty z XVIII w., której członkowie uważali, że świat jest dziełem szatana, a kiedy się zatrzymujemy szatan ma do nas lepszy dostęp. Żeby uciec przed nim, trzeba się poruszać, przemieszczać.
Mamy więc w książce opis podróżników, produktów podróżnych a nawet podróżnej psychologii.

Zapewne każdy z nas gdzieś tam bywał w świecie, podróżował samochodem, autobusem, pociągiem, samolotem. Odbywał wycieczkę turystyczną połączoną ze zwiedzaniem miejsc albo służbową, albo podróż stricte wypoczynkową na jakieś słoneczne wyspy. Może rzadziej ktoś się włóczył bez celu albo tułał wygnany skądś tam. Ale tak czy owak przemieszczał się.

Mówimy:podróże kształcą i zanim wyjedziemy z domu czujemy przyjemną ekscytację przed nowym, którego oczekujemy w zamian za rutynę nudnej codzienności.
Zapewne niektórzy z nas podróżujących zastanawiają się czasem, po co jadą, jaki to ma sens i czy to coś daje. Każdy z nas ma zapewne swoje ulubione rodzaje wojażowania. Jeden woli przemierzać drogi autem, inny szybko samolotem, jedni lubią pooglądać jak pięknie skonstruowany jest świat gdzie indziej, a inni preferują tkwienie w jednym miejscu w basenie z drynkiem. Są też tacy, którzy czują mus ciągłego opuszczania domu, jakby rzeczywiście bali się, że dosięgnie ich złe, jeśli tylko przysiądą w swoim fotelu na dłużej. A inni wyjeżdżają często po to, żeby czuć radość z powrotu i posiadania swojego domu.
Różnie to bywa.

Ja osobiście lubię podróże, bo lubię zmianę, która nie niesie ze sobą innych konsekwencji niż te poznawcze. Zobaczę jak żyją inni i szybko wrócę w bezpieczne miejsce. Otworzę na chwilę szerzej oczy, żebym potem mogła to opisać i komuś polecić. Chowam podróżne obrazy tak samo jak kolekcjonują książki na półkach. To są moje ślady na poszczególnych etapach mojego życia z napisem:tu byłam.

Czasem myślę sobie, ze życie jest okropne, bo świat jest taki wielki, ekscytujący, piękny, czasem przerażająco inny a ja nie będę mogła nigdy tego wszystkiego zobaczyć i jest mi żal. Ale potem wędruję sobie swoją ulicą do znienawidzonego tesco na osiedlu i cieszę się, że jestem tu gdzie jestem.

Ale teraz znowu jestem w podróży, zobaczę lotniska, bagaże, podróżnych, tablice informacyjne z lotami i będę się zastanawiać dokąd ci ludzie tak jeżdżą i po co;]
Czy książka Tokarczuk daje taką odpowiedź? Być może, ale ja jej nie znalazłam. Może komuś z was się uda, albo poprzestaniemy na pewności, że każdy z nas wie najlepiej, dlaczego ponosi trudy podróży, żeby 1 dzień pobyć gdzieś tam daleko od domu i jeszcze się tym ekscytować.